MEBLE

to sprzęty, zazwyczaj przenośne, służące do urządzania wnętrz. Powstanie ich i rozwój jest wynikiem osiadłego trybu życia. Meble służą m.in. do leżenia, siedzenia oraz przechowywania przedmiotów; mają odpowiednią konstrukcję: szkieletową (siedziska i łoża) lub skrzyniową, m.in. szafy, komody i stoły z szufladami, kredensy; mogą być wyplatane i wyściełane.

Typy i wielkość mebli dostosowane są do architektury i jej charakteru (np. reprezentacyjne łoża w monumentalnych wnętrzach baroku, delikatnie zdobione parawany w intymnych pomieszczeniach rokoka, neutralne szafy ścienne we wnętrzach współcz.). Styl mebli podporządkowany jest stylowi epoki; wygląd często uzależniony od przeznaczenia (np. meble szkolne, biurowe,barowe, biblioteczne). Odrębnym typem mebli są sprzęty sakralne, związane ze specyfiką wyznania (np. konfesjonał w kościele rzymskokatolickim, pulpit pod Koran w meczecie, szafa na rodały w synagodze).

Meble wykonywane są z drewna, metalu, kamienia, tworzyw. Zdobione w materiale, z którego jest wykonany sprzęt lub jego dekoracja (np. snycerka w samym drewnie, brąz lany i cyzelowany elementu nałożonego na meble) lub zdobione na powierzchni malowaniem, złoceniem, okładziną, intarsją, inkrustacją itp. Dekoracją  jest też tapicerka.

Wysoki poziom miały meble już w staroż. Egipcie. Meble greckie, znane głównie  z malowideł na wazach, były bardzo funkcjonalne. Meble rzymskie nawiązywały do greckich (znane z wykopalisk); meblem charakterystycznym dla starożytności było łoże do spożywania posiłku.

Sprzęty romańskie były prymitywne w porównaniu z meblami antyku.

Meble gotyckie zdobione były snycerką o motywach architektonicznych.

W renesansie rozkwit meblarstwa (różnorodność typów, konstrukcji, dekoracji) rozpoczął się we Włoszech.

W baroku główną rolę odgrywała Francja, skąd styl Ludwika XIV rozprzestrzenił się w Europie. Także i inne kraje wytworzyły charakterystyczne typy mebli, np. w  Europie północnej tzw. gdańskie meble. W środkowej  Europie w XVIII i na początku XIX w. dominowały w meblarstwie artystycznym style francuskie: styl regencji, styl Ludwika XV, styl Ludwika XVI, dyrektoriat, empire.

Pewną odrębność zachowują  meble angielskie (Chippendale, Hepplewhite, Sheraton, styl braci Adam).

Wiek XIX w meblarstwie nie miał jednolitego stylu.

We Francji panował empire, później styl Ludwika Filipa, następnie styl II Cesarstwa, w Niemczech biedermeier, potem II rokoko. W Austrii od poł. wieku wyrabiano gięte m. thonetowskie. Anglia przeżywała styl wiktoriański. Próbę stworzenia nowego stylu na przeł. XIX i XX w. podjęła secesja.

Meblarstwo XX w., pod wpływem funkcjonalizmu i konstruktywizmu, szuka rozwiązań prostych, stosując nowe materiały chce dać m. typowe, zgodne ze znormalizowanymi mieszkaniami, szkołami, warsztatami pracy itp., a obok tego – unikatowe meble artystyczne.

Meble ludowe odznaczają się prostszą konstrukcją i zdobieniem; nawiązują do stylów meblarstwa artystycznego; mają regionalne odrębności.

Meble Wschodu, które wywarły wielki wpływ na sprzęty europejskie (zwłaszcza XVIII w.), odznaczają się mniejszymi rozmiarami i bogatą dekoracją rzeźb, oraz stosowaniem laki i masy perłowej.

Oryginalnymi formami wyróżniały się meble kolbuszowskie.

W końcu  XIX w. poszukiwania stylu narodowego znalazły odbicie w stylu zakopiańskim i Młodej Polsce.

Na meblarstwo 1 połowy XX w. znaczny wpływ wywarły Warsztaty Krakowskie i Spółdzielnia Artystyczna “Ład”.

źr.SŁOWNIK terminologiczny SZTUK PIĘKNYCH