W Europie od XV do pocz. XIX wieku wszechobecnym sprzętem meblowym obecnym przy porodzie był składany fotel

prezentowany poniżej.

Zamożne kobiety zaopatrywały się w ten mebel na własność,

często był on częścią majątku położnej.

Sztuka pozłacania nie jest wcale łatwa i wymaga wielu lat ćwiczeń.  Każdy doświadczony pozłotnik wie, że teoria to tylko część sukcesu. Prawdziwe umiejętności można nabyć wtedy, gdy wiedza jest poparta wieloletnią praktyką i doświadczeniem. Jednak cierpliwe dokształcanie i ćwiczenia pozwalają na osiągnięcie wysokiego poziomu i powodzenia zawodowego, a praca przy wysokiej klasy zabytkach daje ogromną satysfakcję. Mam nadzieję, że ludzie, którzy cenią zabytki i lubią sztukę, zainteresują się także tą dziedziną. Pozłotnictwo daje bowiem ogromne możliwości działań twórczych we współczesnym malarstwie lub dekoratorstwie.

Ze względu na istniejące warunki na rynku tak niewątpliwie piękne rzemiosło upada.Przyczyną blokującą kultywowanie tego rzemiosła są przepisy ograniczające dostęp do nauki zawodu oraz likwidowanie  komisji egzaminacyjnych działających przy izbach rzemieślniczych. Coraz mniej młodych ludzi uczy się tego zawodu i przystępuje do egzaminów cechowych. Średnio rocznie zawód pozłotnika zdobywa kilka najwyżej kilkanaście osób w całym kraju.

.

http://antyki.skarbykultury.pl/techniki/zlotnictwo-i-pozlotnictwo/2011/07/

Konserwatorzy i pozłotnicy stają przed poważnym dylematem: przeprowadzać konserwację obiektów niezgodnie z zasadą, jaką im wpojono przez lata edukacji, czy nie odnawiać w ogóle, pozwalając na dalszą ich degradację, co może mieć nieodwracalne skutki w przyszłości. Konserwator decydując się na przyjęcie zlecenia i mając krótki (prawie niemożliwy do dotrzymania) termin oraz małe zabezpieczenie finansowe ze strony zleceniodawcy, wybiera mniejsze zło. Przystopuje do pracy, mając świadomość, że dzięki pewnym zabiegom konserwatorskim obiekt zostanie zabezpieczony przed dalszym niszczeniem, chociaż dzieje się to kosztem jakości innych prac końcowych, do których zaliczają się m.in. prace pozłotnicze. Właśnie dlatego inwestorzy i konserwatorzy, nie mając wyboru, często zatrudniają tanich pseudofachowców, którzy nieświadomi konsekwencji, w ramach oszczędności, stosują gorsze techniki i materiały. Dla oglądającego pozornie nie ma to żadnego znaczenia. Obiekt po konserwacji mieni się kolorami i błyszczy złoceniami, ale wprawne oko fachowca odróżni prawdziwe złoto od imitacji, czy technikę połyskową od matowej. To, że przeciętny obserwator nie widzi różnicy, a nawet nie jest jej świadom, nie znaczy, że może być on oszukiwany i pozbawiony możliwości ujrzenia prawdziwego wizerunku dzieła.

Arleta Tylewicz
Sztuka pozłotnictwa i inne techniki zdobienia

.

Topór

Narzędzia do ciosania drewna to przede wszystkim topór i siekiera.
Topór stosuje się do ociosywania okrąglaków. Topory mają ostrza jednostronne, co
umożliwia uzyskanie gładszej powierzchni po obróbce, dlatego używa się toporów prawych
i lewych.
Topór: a) widok z boku, b) widok z przodu topora lewego i prawego

siekiera

Siekiera jest narzędziem pomocniczym, wykonuje się nią wręby, zaostrza końce pali,
tnie wzdłuż włókien szerokie elementy. Siekiery używa się także podczas demontażu
i montażu konstrukcji ciesielskich, deskowań, wbijania kołków, klamer, gwoździ lub
pasowania elementów.

Ciekawe narzędzia ciesielskie zaprezentowane są w Encyklopedii Diderota.

Narzędzia ciesielskie

Z pośród tych narzędzi na szczególną  uwagę zasługują zapomniane dziś ciosła.

ciosło z Mastermyr

sposób pracy ciosłem

Z dużym powodzeniem stosowana była również siekiera podwójna.

Lunsingh-Scheurleer-Pierre-Gole

Urodził się jako syn urzędnika sądowego w Bergen w Północnej Holandii (Dutch Republic) około 1620 roku.
W młodym wieku przeniósł się do Paryża.
W 1643 roku był był już czeladnikiem w pracowni  Adrien′a  Garbrant′a.
Pierre Golle poślubił wdowę po wcześnie zmarłym mistrzu co skutkowało  przejęciem warsztatu zatrudniającego 12 stolarzy.
Prace z początkowego okresu działalności tego znakomitego ebenisty cechowała prostota formy i przejrzystość koncepcji. Zawsze używał do wytwórstwa mebli materiały bardzo dobrej jakości takie jak dąb i heban. Heban był używany tylko do wyrobu najbardziej luksusowych mebli. Zaszczyt pracy w tym drewnie  odróżniał  ébéniste od   zwyczajnych majstrów (Menuisier) lub stolarzy.

Imponujące efekty dekoratorskie , jakie uzyskiwał w kolejnych latach , po części wynikały z zastosowania wyrafinowanych, bardzo drogich surowców. Inkrustowane motywy kwiatowe i sceny mitologiczne w mosiądzu, cynie i szylkrecie są typowe dla jego prac. Mógł sobie na to pozwolić, ponieważ realizował zamówienia najzamożniejszych klientów.
Pierre Golle był wspierany przez kardynała Mazarin′a, zanim zdobył przychylność króla.

Jules Mazarin

Jules Mazarin właściwie Giulio Raimondo Mazzarini 1602-1661 – francuski kardynał, od 1642 pierwszy minister Francji.

W   1651 roku  otrzymał tytuł mistrza   “a la majorite ébéniste du Roi” , potwierdzony w 1656 roku przyznaną godnością “maître menuisier en ébène ordinaire du roi” .

Od 1662 roku dostarczał bardzo bogato intarsjowane meble do Wersalu i innych królewskich zamków bezpośrednio realizując zamówienia króla Ludwika XIV i Wielkiego Delfina.

Ludwik XIV Burbon

Ludwik XIV Wielki, Król Słońce ( 1638 -1715 ) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

(-olśniewające wnętrza zostały zrujnowane w wyniku remontów po  śmierci Dauphina  w 1711 roku)

Pierre Golle  zmarł 27 listopada 1684.
Pierre Golle był twórcą intarsja z szylkretu i mosiądzu nazwanej intarsją  Boulle ′a  (zięciem P.Golle był André Charles Boulle ).

Pierre Golle miał między innymi duży wpływ na prace angielskiego projektanta mebli   Gerrit′a Jensen′a nazywanego angielskim   Boulle .

-Lunsingh Scheurleer (książka) zidentyfikowany i potwierdził tożsamość wielu mebli tego wielkiego ebenisty.

Pierre Golle

krajach na oznaczenie różnego rodzaju skrzyń i kufrów:

1. skrzynia wykonana z drewna z okuciami z brązu i żelaza w staroż. Rzymie; stała w atrium, przechowywano w niej m.in. ubrania i pieniądze.

2. w starożytności skrzynia-trumna dla biedaków zastępująca  sarkofag.

3. skrzynia drewniana bez dna i pokrywy, którą w starożytności posługiwano się przy budowie fundamentów pod wodą; górna część była wyższa od lustra wody i dlatego można byto skrzynię wypełnić kamieniami i zaprawą; ob.zw. kesonem.

4. szafa w bóżnicach do przechowywania rodałów, ustawiona przy ścianie naprzeciwko wejścia  (Aron ha-kodesz). 

5. arka przymierza (hebr. aron ha-Berit, Aron ha--Brit); w Starym Testamencie określana również m.in. jako Arka Boga, Arka Świadectwa, Arka Jahwe- Zastępów, skrzynia, w której przechowywano Dziesięć przykazań danych Mojżeszowi przez Boga na górze Synaj, laskę Aarona i złote naczynie z manną; wg Biblii wykonać ją mieli na polecenie Mojżesza Bezalel (Besele el) i Ahaliab; zgodnie z biblijnym opisem wykonana z drewna akacjowego, obustronnie pozłacana, z dwoma drążkami do przenoszenia,u góry ze złotym fryzem z ornamentem geom.; zamykana szczerozłotą pokrywą zw. przebłagalnią (hebr. kapporef); na dwóch przeciwległych końcach znadowały się cherubiny, wykute ze złota, które swymi skrzydłami obejmowały a. p. Towarzyszyła Izraelitom m.in. w wędrówce do Ziemi Obiecanej; znajdowała się w świątyni Salomona w Jerozolimie (968-961 p.n.e.), w czasie najazdu wojsk babilońskich — prorok Jeremiasz miał ją ukryć na górze Nebo; od tej pory (587 p.n.e.) los arki przymierza nie jest znany; jest przedmiotem kultu religijnego Żydów.

źr. Izydor Grzeluk, Słownik terminologiczny mebli

Skrzynia – to pudło, paka lub pojemnik, przeważnie o pełnych bokach i formie najczęściej prostopadłościanu, z wiekiem lub bez; Skrzynia jest jednym z najstarszych mebli użytkowych, służącym do przechowywania odzieży, żywności, dokumentów, cennych przedmiotów itp., a także do siedzenia i spania; jest także prototypem wielu mebli o konstrukcji skrzyniowej (, takich między innymi jak komoda i szafa; formą pierwotną skrzyni z okresu przedhistorycznego był drążony pień (kadłub,koryto)

Stolarska forma skrzyni rozwinęła się w kręgu kultury śródziemnomorskiej; w staroż. Egipcie ( sarkofag),

w Grecji (m.in. różne skrzynki, kasetki, puszki, pudelka, cista) i w Rzymie powstało wiele odmian, które uzyskały rozwiniętą postać konstrukcyjną (zbijane z desek łączone na czopy na rogach ze słupkami, nieraz z szufladą itp.), z wiekiem płaskim, dwuspadowym lub zaokrąglonym; wyrabiane z drewna, metalu, kamienia, terakoty, czasem bogato zdobione rzeźbą, malowane i inkrustowane.

Skrzynia rozpowszechniła się w Europie od średniowiecza do XVIII w., a w meblarstwie ludowym do pocz. XX w.;

Skrzynie romańskie wykonywano głównie z dębu; były duże, masywne,ciężkie, o konstrukcji słupowej lub na podporach z grubych desek, także stojące bezpośrednio na podłodze; wzmacniane były i łączone żelaznymi listwami i zawiasami, zamkami i antabami, płaskorzeźbione, często przykrywane dwuspadowym wiekiem; ciężar i wygląd skrzyń zmienił się wraz z wprowadzeniem na pocz. XV w. konstrukcji ramowej.

Skrzynie gotyckie uzyskały lekką formę, bogatą dekorację rzeźbiarską lub malarską, ażurowe okucia i grawerunek; wykształciło się wiele odmian w różnych krajach; rozpowszechniły się skrzynie typu włoskiego, (cassone, cassapanca) znane również w Polsce, w renesansie stając się często prawdziwymi dziełami sztuki -dekorowane motywami arch., płaskorzeźbą, intarsją,inkrustacją, dekor. układem okuć i polichromią,często wykonywaną przez wybitnych artystów; niekiedy skrzynie obijano skórą lub kurdybanem; w XVII i XVIII w. znane byty w Polsce skrzynie z wytwórni m.in. gdańskich, kieleckich, kolbuszowskiej i nalibockiej; w tym czasie rozpowszechniły się także małe formy- szkatuły, puzdra, sepety, kasety itp., służące do przechowywania kosztownych przedmiotów, bogato dekorowane szlachetnymi materiałami (złotem, srebrem, szylkretem, kością słoniową itp);

Równocześnie rozwija się skrzynia zwana kufrem przeznaczona głównie do podróży;

Najbardziej skrzynie rozpowszechniła się na wsi w XIX w.; powstało tu wiele oryginalnych typów dekorowanych bogato przeważnie malowanymi wzorami kwiatowymi;

Skrzynia, jako duży mebel,w kolejnych latach wyparta została przez komodę.

źr. Izydor Grzeluk, Słownik terminologiczny mebli

schodki pozwalają sięgnąć po książkę z górnej półki

Potocznie twierdzi się, że każdy zabytek kryje jakąś tajemnice.

szafka usytuowana wewnątrz specjalnie nie dziwi

Sprzęt na pozór bardzo prosty może również zawierać ukryte przeznaczenie.

po odkryciu tej tajemnicy - jest to bidet - zdajemy sobie sprawę, że to jest podstawowa funkcja mebla

amerykańska odmiana niskiej toalety-komody z okresu Williama i Mary, królowej Anny oraz Chippendale’a; mebel bardzo popularny od XVIII w. w Ameryce. Wyrabiany był często razem z wyższym tzw. highboy

Już od bardzo dawna projektanci mebli fascynowali się wielofunkcyjnością.

Wykorzystywanie jednego mebla na wiele sposobów to również oszczędność miejsca szczególnie w pomieszczeniach, gdzie miejsce to potrzebne było przede wszystkim do innych, specyficznych celów.

I tak zwykła drabina, zaprojektowana z fantazją i wyobraźnią morze wyglądać bardzo interesująco.

drabinka biblioteczna

Elegancki i wygodny fotel po rozłożeniu staje się równie wygodną drabinką.

to sprzęty, zazwyczaj przenośne, służące do urządzania wnętrz. Powstanie ich i rozwój jest wynikiem osiadłego trybu życia. Meble służą m.in. do leżenia, siedzenia oraz przechowywania przedmiotów; mają odpowiednią konstrukcję: szkieletową (siedziska i łoża) lub skrzyniową, m.in. szafy, komody i stoły z szufladami, kredensy; mogą być wyplatane i wyściełane.

Typy i wielkość mebli dostosowane są do architektury i jej charakteru (np. reprezentacyjne łoża w monumentalnych wnętrzach baroku, delikatnie zdobione parawany w intymnych pomieszczeniach rokoka, neutralne szafy ścienne we wnętrzach współcz.). Styl mebli podporządkowany jest stylowi epoki; wygląd często uzależniony od przeznaczenia (np. meble szkolne, biurowe,barowe, biblioteczne). Odrębnym typem mebli są sprzęty sakralne, związane ze specyfiką wyznania (np. konfesjonał w kościele rzymskokatolickim, pulpit pod Koran w meczecie, szafa na rodały w synagodze).

Meble wykonywane są z drewna, metalu, kamienia, tworzyw. Zdobione w materiale, z którego jest wykonany sprzęt lub jego dekoracja (np. snycerka w samym drewnie, brąz lany i cyzelowany elementu nałożonego na meble) lub zdobione na powierzchni malowaniem, złoceniem, okładziną, intarsją, inkrustacją itp. Dekoracją  jest też tapicerka.

Wysoki poziom miały meble już w staroż. Egipcie. Meble greckie, znane głównie  z malowideł na wazach, były bardzo funkcjonalne. Meble rzymskie nawiązywały do greckich (znane z wykopalisk); meblem charakterystycznym dla starożytności było łoże do spożywania posiłku.

Sprzęty romańskie były prymitywne w porównaniu z meblami antyku.

Meble gotyckie zdobione były snycerką o motywach architektonicznych.

W renesansie rozkwit meblarstwa (różnorodność typów, konstrukcji, dekoracji) rozpoczął się we Włoszech.

W baroku główną rolę odgrywała Francja, skąd styl Ludwika XIV rozprzestrzenił się w Europie. Także i inne kraje wytworzyły charakterystyczne typy mebli, np. w  Europie północnej tzw. gdańskie meble. W środkowej  Europie w XVIII i na początku XIX w. dominowały w meblarstwie artystycznym style francuskie: styl regencji, styl Ludwika XV, styl Ludwika XVI, dyrektoriat, empire.

Pewną odrębność zachowują  meble angielskie (Chippendale, Hepplewhite, Sheraton, styl braci Adam).

Wiek XIX w meblarstwie nie miał jednolitego stylu.

We Francji panował empire, później styl Ludwika Filipa, następnie styl II Cesarstwa, w Niemczech biedermeier, potem II rokoko. W Austrii od poł. wieku wyrabiano gięte m. thonetowskie. Anglia przeżywała styl wiktoriański. Próbę stworzenia nowego stylu na przeł. XIX i XX w. podjęła secesja.

Meblarstwo XX w., pod wpływem funkcjonalizmu i konstruktywizmu, szuka rozwiązań prostych, stosując nowe materiały chce dać m. typowe, zgodne ze znormalizowanymi mieszkaniami, szkołami, warsztatami pracy itp., a obok tego – unikatowe meble artystyczne.

Meble ludowe odznaczają się prostszą konstrukcją i zdobieniem; nawiązują do stylów meblarstwa artystycznego; mają regionalne odrębności.

Meble Wschodu, które wywarły wielki wpływ na sprzęty europejskie (zwłaszcza XVIII w.), odznaczają się mniejszymi rozmiarami i bogatą dekoracją rzeźb, oraz stosowaniem laki i masy perłowej.

Oryginalnymi formami wyróżniały się meble kolbuszowskie.

W końcu  XIX w. poszukiwania stylu narodowego znalazły odbicie w stylu zakopiańskim i Młodej Polsce.

Na meblarstwo 1 połowy XX w. znaczny wpływ wywarły Warsztaty Krakowskie i Spółdzielnia Artystyczna “Ład”.

źr.SŁOWNIK terminologiczny SZTUK PIĘKNYCH

Skrzynia z kolistymi okuciami

Skrzynia wykonana z desek dębowych łączonych czopami  i bogato zdobiona pięcioma rzędami spiralnych okuć żelaznych na trzech ścianach. Wymiary – 89 x 165 x 79 cm.

Podobnie  skrzynia z XIII wieku , przechowywana w kościele w Stoke d”Abernon, jest jedną z najstarszych w Anglii. Jej dekorację stanowią nie okucia, lecz trzy medaliony rzeźbione w motywy geometryczne: wirujące rozety , gwiazdy i rozety. Te motywy geometryczne są odwieczne – odnajdujemy je na meblach ludowych z końca XVIII stulecia.

Nie należy zapominać , że skrzynie te malowane były żywymi barwami. Dodatkowo w skrzyniach reprezentacyjnych przód był zdobiony płaskorzeźbą o motywach architektonicznych lub figuralnych.

W okresie gotyku meble nie były jeszcze zbyt mocno rozpowszechnione, choć bardzie niż w okresie romańskim. Na obszarze ówczesnej Europy występuje powszechnie pewna jednolitość stylu, ponieważ we wszystkich sprzętach stosowano elementy architektoniczne.

Podstawowym meblem była skrzynia, nazywana we Francji „ coffre” „huche”, lub „bahut”. Spełniała wielorakie funkcje, służyła nie tylko do przechowywania bielizny, ubrań czy rzeczy domowych, ale nawet cennych dokumentów. Była także używana jako ława albo stół.

Skrzynie wykonywano z masywu dębowego,a w XIII wieku miały często żelazne okucia o motywach podobnych do tych, które zdobiły kraty i drzwi kościołów. Skrzynie te były solidne same przez się, miały bowiem bardzo prostą konstrukcje z grubych desek, łączonych czopami na wpusty, wzmocnioną drewnianymi kołkami lub gwoździami z kutego żelaza.

Nie powstały nowe typy mebli. Najmodniejszym sprzętem stała się prosta sekretera a abbatant. Sekretera znana była już w początkach XVIII wieku, ale miała nieco inną, bardziej rozbudowaną formę – zawsze posiadała odchylany blat do pisania kryjący liczne przegrody, wsparty na komodzie , stoliku lub szafce, oraz nastawę zamykaną drzwiczkami. W wielu krajach powstały różne jej wersje: we Włoszech – trumeau, w Anglii – bureau cabinet, w Holandii – schrift-cabinet, a w Niemczech – Schreibschrank.