A

Skrzynia

   Posted by: Konserwator   in skrzynie, Słownik

Skrzynia – to pudło, paka lub pojemnik, przeważnie o pełnych bokach i formie najczęściej prostopadłościanu, z wiekiem lub bez; Skrzynia jest jednym z najstarszych mebli użytkowych, służącym do przechowywania odzieży, żywności, dokumentów, cennych przedmiotów itp., a także do siedzenia i spania; jest także prototypem wielu mebli o konstrukcji skrzyniowej (, takich między innymi jak komoda i szafa; formą pierwotną skrzyni z okresu przedhistorycznego był drążony pień (kadłub,koryto)


Stolarska forma skrzyni rozwinęła się w kręgu kultury śródziemnomorskiej; w staroż. Egipcie ( sarkofag),

w Grecji (m.in. różne skrzynki, kasetki, puszki, pudelka, cista) i w Rzymie powstało wiele odmian, które uzyskały rozwiniętą postać konstrukcyjną (zbijane z desek łączone na czopy na rogach ze słupkami, nieraz z szufladą itp.), z wiekiem płaskim, dwuspadowym lub zaokrąglonym; wyrabiane z drewna, metalu, kamienia, terakoty, czasem bogato zdobione rzeźbą, malowane i inkrustowane.

Skrzynia rozpowszechniła się w Europie od średniowiecza do XVIII w., a w meblarstwie ludowym do pocz. XX w.;

Skrzynie romańskie wykonywano głównie z dębu; były duże, masywne,ciężkie, o konstrukcji słupowej lub na podporach z grubych desek, także stojące bezpośrednio na podłodze; wzmacniane były i łączone żelaznymi listwami i zawiasami, zamkami i antabami, płaskorzeźbione, często przykrywane dwuspadowym wiekiem; ciężar i wygląd skrzyń zmienił się wraz z wprowadzeniem na pocz. XV w. konstrukcji ramowej.

Skrzynie gotyckie uzyskały lekką formę, bogatą dekorację rzeźbiarską lub malarską, ażurowe okucia i grawerunek; wykształciło się wiele odmian w różnych krajach; rozpowszechniły się skrzynie typu włoskiego, (cassone, cassapanca) znane również w Polsce, w renesansie stając się często prawdziwymi dziełami sztuki -dekorowane motywami arch., płaskorzeźbą, intarsją,inkrustacją, dekor. układem okuć i polichromią,często wykonywaną przez wybitnych artystów; niekiedy skrzynie obijano skórą lub kurdybanem; w XVII i XVIII w. znane byty w Polsce skrzynie z wytwórni m.in. gdańskich, kieleckich, kolbuszowskiej i nalibockiej; w tym czasie rozpowszechniły się także małe formy- szkatuły, puzdra, sepety, kasety itp., służące do przechowywania kosztownych przedmiotów, bogato dekorowane szlachetnymi materiałami (złotem, srebrem, szylkretem, kością słoniową itp);

Równocześnie rozwija się skrzynia zwana kufrem przeznaczona głównie do podróży;

Najbardziej skrzynie rozpowszechniła się na wsi w XIX w.; powstało tu wiele oryginalnych typów dekorowanych bogato przeważnie malowanymi wzorami kwiatowymi;

Skrzynia, jako duży mebel,w kolejnych latach wyparta została przez komodę.

źr. Izydor Grzeluk, Słownik terminologiczny mebli

Ten wpis dodano dnia poniedziałek, Lipiec 25th, 2011 o 08:12 i znajduje się w kategorii skrzynie, Słownik. Możesz śledzić komentarze do tego wpisu poprzez RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

Komentarze są zamknięte.