Posts Tagged ‘J. H. Riesener’

30
Maj

a la grecque

   Posted by: Konserwator    in Słownik

a la grecque (fr.), nazwa oznaczająca nawrót do
wzorów staroż. sztuki gr.; tendencja ta pojawiła się
we Francji ok. 1760 r., początkowo w architekturze,
następnie we wszystkich innych dziedzinach sztuki,
mody itp.; już od potowy wieku można zauważyć
stopniowe uspokajanie wybujałych form rokok, i powrót
do repertuaru form stosowanych już za Ludwika
XIV, tj. do prostych linii, geom. kształtów — o wiele
lżejszych i bardziej delikatnych w rysunku; zwrócono
się do starożytności etrusko-grecko-rzym. (->
etruski styl); jeden z najwcześniej stosowanych
ornamentów — meander — stał się tak powszechny,
że zaczęto go uważać za symbol nowego stylu
i nowej mody; coraz śmielej sięgano po wzory
z arch. porządków klasycznych — doryckiego, jońskiego
i korynckiego; do najczęstszych motywów
należały, kariatydy, rozety, sfinksy, kanele, znicze,
perełki, łezki, liście akantu, wole oczy, wianki, girlandy,
festony, laury, romby, kwadraty, głowy barana
i Iwa, orty, postacie mitologiczne, medaliony itp.;
zainteresowanie antykiem wzrastało z coraz to nowymi
odkryciami archeologicznymi prowadzonymi
przede wszystkim w Pompei (1748 r.) oraz ukazującymi
się pracami naukowymi na temat sztuki staroż.,
jak np. J. Stuarta i N. Revetta The Anłiquites of Athens
(1751-1755) lub J. J. Winckelmanna Myśli
o naśladowaniu greckich dzieł w malarstwie i rzeźbie
(1755) oraz Historia sztuki starożytnej (1764);
pierwsze wyraźne oznaki nowego stylu wystąpiły
w architekturze, później we wnętrzach i wyposażeniu;
w meblarstwie sięgano nie tylko po ornamenty,
ale także po niektóre typy mebli (zob. krzesło,
klismos, taboret, leżanka); we Francji do jednych
z najwcześniej wykonanych mebli w stylu
a I. g. należą meble zamówione przez finansjera
paryskiego L. de Jully, zrealizowane w 2. pot. lat
pięćdziesiątych XVIII w.; zaprojektował je malarz
L. J. Le Lorrain; mają prostą, masywną formę roz
rozczłonkowaną
pionowymi i poziomymi listwami wypełnionymi
kanelowaniem, ornamentem falowym
i meandrem; dużą rolę w tym czasie odegrały w popularyzacji
sztuki staroż. w z o r n i k i ; w 2. poł. XVIII w.
styl a I. g. zapanował wszechwładnie i znalazł w meblarstwie
wielu wybitnych realizatorów, jak np. we
Francji J. F. Oebena, J. H. Riesenera, G. Jacoba,
w Anglii najbardziej znanym jest R. Adam, T. Chippendale,
G. Hepplewhite i T. Sheraton, w Niemczech
D. Roentgen; w Polsce pierwsze wybitne dzieło w stylu
a I. g. — monumentalna, masywna konsola hebanowa
wykonana do Gabinetu Marmurowego na
Zamku Królewskim w Warszawie — powstało
w I. 1770-1771, wg projektu prawdopodobnie J. Fontany,
wykonane przez stolarza Bekierta, snycerza
Contessę i brązownika Gipperta; upodobanie do sztuki
staroż. trwato jeszcze na pocz. XIX w., meble
miaty prostą, tektoniczną formę, złagodzoną często
przez ścięcie naroży, zwężenie nóżek ku dołowi,
kanelowanie, profilowanie, użycie intarsji, płytek
porcelanowych, obwiedzenie ramkami itp.; meble
w stylu a I. g. wykonywano m.in. z mahoniu, róży,
orzecha, buku; wiele lakierowano na biało lub na
inne kolory, a wiele wykonywano w guście chińskim
chi noi serie); nazwa a I. g. oznaczająca początkowo
nowy styl i modę, zastąpiona została później terminem
k l a s y c y zm lubneoklasycyzm; w Anglii
okres ten zw. jest Georg i an (od imienia panujących
królów Jerzego I, II i III) oraz Adam ów stylem;
w Polsce okres ten nazywa się k l a s y c y z m em lub
czasami Stanisława Augusta stylem.

Tags: , , ,